broers en zussen, praktijk De Dageraad

Verlies van een broer of zus: Miskend verlies?

Life went on,
But it was
Never the
Same
Again

Vorige week was het 19 jaar geleden dat mijn broer van de een op de andere dag om het leven kwam. Zijn dood werd veroorzaakt door een dronken automobilist. Mijn broer was 35 jaar. Needless to say dat onze hele wereld op zijn kop stond en ook nooit meer dezelfde is geworden. Mijn ouders waren kapot van verdriet en mijn zus en ik totaal ontredderd.

Ik merkte dat alle aandacht voor het verlies van mijn broer – terecht – naar mijn ouders ging. Logisch, hen was overkomen wat de ergste nachtmerrie van elke ouder is. Ook ik vond het uiteraard voor hen het allerergst. Ik vond ook dat zij het meest gerechtigd waren op hun verdriet. Mensen vroegen altijd aan mij: ‘Hoe is het nou met je ouders?’ Ook dat vond ik nooit erg, want dan hoefde ik het niet over mijn eigen verdriet en verlies te hebben. Dat was wel zo veilig.

Het zette mij ook aan het denken. Ik wilde namelijk niet dat de dood van mijn broer voor niets was geweest. Het zou toch vreselijk zijn als alles bij hetzelfde bleef, terwijl niets meer hetzelfde was en voelde. Na zo’n heftige gebeurtenis komen de zingevingsvragen op je af.

Zo vroeg ik mijzelf af, doe ik nog wat ik leuk vind? Al snel kwam het antwoord: NEE. Ik besloot om weer te gaan studeren en tekende op mijn veertigste voor een vierjarige studie psychologie. Met in mijn achterhoofd de gedachte: Ik ga ervoor en als het niet lukt heb ik het in ieder geval geprobeerd. We zien wel waar het schip strandt. Het schip strandde niet en inmiddels heb ik alweer 13 jaar mijn eigen praktijk voor coaching en psychosociale therapie, De Dageraad.

Mijn scriptie ging over het verlies van een broer of zus. De titel luidt: “Miskend verlies”. Wanneer je een broer of zus verliest is er weinig aandacht voor jouw rouwproces. Je geeft jezelf daar meestal geen tijd voor omdat je vooral met je ouders en/of het gezin van je overleden broer of zus bezig bent. Je wilt hen niet belasten met jouw verdriet en jouw gemis. Ze hebben het immers al zo moeilijk.  Toch heb jij ook een groot verlies geleden.

Als je jouw rouw hierover uit de weg gaat komt het ooit als een boemerang terug. In mijn praktijk heb ik al heel wat broers en zussen mogen helpen om hen hun eigen stuk rouw te laten erkennen. De relatie met een broer of zus is een belangrijke relatie. Met hen ga je ver terug, ze kennen jouw roots, met hen deel je een verleden. Ook al heb je misschien een moeizaam contact, wanneer hij of zij wegvalt, krijg je nooit meer de kans om het goed te maken.

Kortom, ken je iemand of ben je iemand die een broer of zus moet missen, vergeet dan niet om ook even bij dat verdriet en gemis stil te staan.

Sylvia Frauenfelder, psychosociaal counselor te Den Haag

pop art We Can Do It Girl

De impact van positief denken

Sommigen geloven dat de mens geen enkele invloed heeft op zijn lot en anderen menen dat we als mens wel degelijk de afloop kunnen bepalen. Het zal je niet verbazen dat de eerste groep grossiert in negatieve gedachten. De tweede groep probeert juist met positieve gedachten, de situatie naar hun hand te zetten.

Pessimisten
Het lukt me nooit, dat is niet voor mij weggelegd, het leven zuigt… Allemaal uitspraken die hetzelfde effect hebben: je bent bang voor de toekomst, waar je geen invloed op denkt te hebben. Als je die negatieve gedachten vaak herhaalt, wordt het een vast patroon. Vergelijk het met de groef van een vinylplaat waar de naald van de pick-up in blijft hangen. Die groef wordt steeds dieper en de kans dat de naald naar een volgende groef overschiet om iets nieuws af te spelen, wordt steeds kleiner.

Optimisten
De optimisten zien eerder de mogelijkheden dan de gevaren. Ze benadrukken de positieve in plaats van de negatieve kant van een zaak. Hoewel je zou vermoeden dat iedereen gek is op deze positivo’s, is dat lang niet altijd zo.

Lees verder

Alles onder controle

“Hé, lang niet gezien. Hoe gaat het?”
“Goed, goed. Alles onder controle.”

Zo zien we het graag: het leven verloopt zoals we gepland hebben, zoals we het graag zouden willen. Een heerlijk idee, toch weet iedereen dat die controle een illusie is. Zoals John Lennon ooit schreef is het leven dat wat je overkomt terwijl je druk bezig bent andere plannen te maken. Grip op het leven hebben, lukt alleen als er geen anderen zouden bestaan die roet in het eten kunnen gooien.

Natuurlijk hebben we invloed op hoe iets afloopt, zij het beperkt. Als je gezond leeft is de kans groot dat je langer leeft dan iemand die op drank en drugs teert, maar het is nog steeds geen garantie dat je niet ziek wordt of geen ongeluk krijgt. En als je hard studeert om de juiste diploma’s te halen is de kans op je droombaan groot, alhoewel het zoontje van de baas er ook mee vandoor kan gaan.

Lees verder

Complexe rouwverwerking na verlies door zelfdoding

Het recente nieuwsbericht over de toename van zelfdoding onder jongeren heeft mij dubbel geraakt. Iedere vroegtijdige dood is te betreuren, of iemand jong of oud is. Het maakt me verdrietig, al die verloren zielen die geen andere uitweg meer zagen, alle hoop hadden verloren. Vroegen ze om hulp en hebben ze die gekregen, of was het al te laat? Misschien hebben ze wel in stilte geleden, wilden ze anderen niet lastigvallen.

Ook voel ik mee met de nabestaanden. Een dierbare verliezen is moeilijk, maar het verwerken van het verlies van iemand die zelf voor de dood heeft gekozen leidt tot een nog intensere rouwverwerking. Ik heb dat in mijn nabije omgeving meegemaakt en van dichtbij kunnen zien wat dat bij de directe nabestaanden teweeg heeft gebracht.

Lees verder

Bindings- of verlatingsangst: Ik kan niet mét of ik kan niet zónder jou

Een van mijn guilty pleasures is het programma First Dates, waarin mensen hun eerste afspraakje hebben in een restaurant in Londen. Zij kennen elkaar niet, maar zijn allemaal op zoek naar die ene waarmee zij hopen een relatie te beginnen.

De gesprekken zijn soms hilarisch, maar kunnen ook ontroerend, boeiend en af en toe ook heel ongemakkelijk zijn, waardoor je binnen een minuut al weet: Dit gaat ‘m niet worden. Waarom is het in deze tijd toch zo lastig om de juiste partner te vinden? Ik ben er maar eens ingedoken.

Bij mensen die moeite hebben een serieuze relatie op te bouwen, kan bindings- of verlatingsangst een rol spelen. Bij bindingsangst wil je juist alle opties openhouden en durf je niet definitief te kiezen, bij verlatingsangst ben je zo gefocust op het in stand houden van je relatie dat je de ander smoort in je eigen onzekerheid.

Lees verder

Pieken en dalen, het hoort er allemaal bij

Het leven is wispelturig. Goede en slechte tijden wisselen elkaar af. Hoe graag we ook controle zouden hebben over wat ons overkomt, we zijn slechts acteurs op ‘het schouwtoneel, elk speelt zijn rol en krijgt zijn deel’, zoals de dichter Joost van den Vondel zei. We zullen dus altijd dingen op ons pad tegenkomen die we niet willen meemaken.

Er zijn mensen die behoorlijk wat tegenslag hebben moeten incasseren die zichzelf toch als gelukkig betitelen, waar anderen met evenveel tegenslag hun leven juist een tranendal noemen. Hoe komt dat, toch?

De gelukkige mensen hebben blijkbaar een manier gevonden om weer controle over hun leven te krijgen als het tegen zit. Is het leven, of zelfs ons geluk, dan maakbaar, en zo ja, hoe dan?

Lees verder

Bedek ook je eigen schouders met die liefdevolle mantel

Iets voor een ander kunnen betekenen, geeft een goed gevoel. Een boodschap doen voor een zieke buurvrouw, een vriend helpen verhuizen, op de koffie gaan bij een eenzame oudere.

Maar als een verzoek om hulp structureel wordt en de zorg intensiever, ben je zonder dat je het beseft ineens een van de vier miljoen mantelzorgers die Nederland telt. Je zorgt dan langdurig voor je zieke partner, je hulpbehoevende vader of moeder of een bedlegerige vriend. Dat doe je nou eenmaal als je van iemand houdt.

Bewonderenswaardig, want het is tijdrovend en vraagt nogal wat energie van de mantelzorger. Daar komt nog bij dat het, omdat je geen professionele hulpverlener bent, best lastig is om te weten waar je goed aan doet. Voor een paar weken of zelfs maanden is het wel te doen, maar wat als het langer gaat duren dan je verwachtte?

Lees verder

Je hebt een beetje geluk nodig om gelukkig te worden

De feestdagen komen er weer aan en op 31 december wensen we elkaar een gelukkig nieuwjaar. We hopen natuurlijk allemaal dat het ons en onze dierbaren in 2018 voor de wind zal gaan. Maar wat is geluk nu eigenlijk?

Het woordenboek geeft een lange reeks synoniemen voor geluk in de betekenis van ‘kans’: bof, lot, buitenkansje, meevaller, fortuin, succes, voorspoed, gunstig toeval.

Voor de ‘emotie’ geluk, heeft men een paar omschrijvingen bedacht: toestand van volkomen tevredenheid en situatie waarin onze diepste behoeften zijn verwezenlijkt.

Lees verder

Blijf trouw aan jezelf

Als jongvolwassenen zoeken we onze weg door het leven. We ontdekken dingen over onszelf en leren hoe de wereld in elkaar zit. We smeden plannen voor de toekomst en gaan op volle kracht vooruit om die te verwezenlijken.

Al gauw komt er een kink in de kabel. Er wordt van alles van je verwacht, gebaseerd op je culturele achtergrond, je levensbeschouwing, of het sociaal economisch milieu waarin je verkeert. Jij wilt liever gewoon jezelf blijven maar de druk van familie, vrienden of collega’s om je aan te passen, is groot. En jij wilt er graag bij horen. Je familie teleurstellen is geen optie.

Vaak zijn we daarom bereid verder te gaan met aanpassen dan goed voor ons is. Als je een masker draagt of een rol speelt om voor de buitenwereld te verbergen wie je werkelijk bent, betaal je een hoge prijs. Is het dat wel waard?

Lees verder

Eenzaamheid, je bent nooit te jong om er iets aan te doen

We zijn niet gemaakt om op onszelf te zijn. De mens is een sociaal wezen dat het best functioneert in een groep. We noemen onze maatschappij niet voor niets een samenleving.

Op een handje vol kluizenaars na, wil niemand alleen zijn. Iedereen wil ergens bij horen, een club, een gemeenschap, een familie. Daarnaast heb je vrienden nodig waarmee je bepaalde interesses en levensopvattingen deelt, waarmee je leuke dingen doet.

Als je deze contacten ontbeert, ervaar je een gevoel van sociale eenzaamheid. Je hebt misschien wel mensen om je heen, maar het contact is vluchtig. En op je social media tijdlijn, blijven de gesprekken oppervlakkig.

Lees verder